Τα στεγνά προγράμματα και η σημασία της ψυχοθεραπευτικής διαδικασίας στην απεξάρτηση

 Γύρω από το θέμα των ναρκωτικών υπάρχουν πολλοί μύθοι. Ο μύθος που επικρατεί στους έφηβους ότι «το χασίς είναι ακίνδυνο», ο μύθος ότι «ο έφηβος περνάει στην χρήση όχι από επιλογή του, π.χ. εθίζεται σε ναρκωτικά που του έβαλαν άλλοι στο ποτό» στους γονείς, ο μύθος ότι «όταν ο χρήστης περάσει το στάδιο της σωματικής αποτοξίνωσης έχει ξεφύγει από το πρόβλημα» στους χρήστες.  Ο τελευταίος μύθος που τον έχουν πολλοί από τους χρήστες και τις οικογένειες τους απαξιώνει την σημασία της ψυχικής απεξάρτησης και τον κύριο ρόλο που παίζει η θεραπευτική διαδικασία στα  προγράμματα απεξάρτησης. 

Μία βασική αρχή όλων των θεραπευτικών προγραμμάτων είναι ότι η απεξάρτηση απαιτεί την εκούσια συμμετοχή του θεραπευόμενου. Η ψυχική απεξάρτηση δεν μπορεί να επιτευχθεί με αναγκαστική θεραπεία.
Η ιδιαιτερότητα των στεγνών προγραμμάτων έγκειται στο γεγονός ότι δεν χρησιμοποιούν υποκατάστατες ουσίες, όπως π.χ. μεθαδόνη ή βουπρενορφίνη και εστιάζονται στην ψυχική απεξάρτηση του ατόμου.
Τα στεγνά προγράμματα δέχονται χρήστες που μπορούν να καταφέρουν με κάποια υποστήριξη να σταματήσουν τη χρήση και εστιάζονται κυρίως στο να βοηθήσουν τον θεραπευόμενο να δώσει άλλο νόημα στη ζωή του και να βελτιώσει  τις διαπροσωπικές του σχέσεις έτσι ώστε να κατορθώσει στη συνέχεια της ζωής του να μείνει μακριά από ουσίες. Η σημασία της ψυχικής απεξάρτησης σε σχέση με αυτή της σωματικής αποτοξίνωσης διαφαίνεται και από την αναλογία του χρόνου που απαιτείται για τη καθεμία μέσα σε ένα θεραπευτικό πρόγραμμα απεξάρτησης. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι η σωματική αποτοξίνωση από την ηρωίνη μπορεί να επιτευχθεί σε διάρκεια δύο εβδομάδων ενώ η ψυχική απεξάρτηση χρειάζεται τουλάχιστον 20 μήνες. 
Σε όλα τα θεραπευτικά προγράμματα πραγματοποιούνται ομαδικές και ατομικές συναντήσεις με στόχο τη θεραπεία. Επίσης πραγματοποιούνται δραστηριότητες που σ’ αυτές συμμετέχουν όλα τα μέλη που παρακολουθούν το πρόγραμμα.  Ένα άλλο κοινό στοιχείο όλων των στεγνών προγραμμάτων είναι η ενεργή συμμετοχή της οικογένειας του χρήστη (γονείς και αδέλφια).

Τα στεγνά προγράμματα χωρίζονται σε τρεις φάσεις: 
Την πρώτη φάση που είναι η φάση συμβουλευτικής και ενημέρωσης με στόχο την διαμόρφωση και ισχυροποίηση του αιτήματος για θεραπεία. Επίσης σ’ αυτή τη φάση ο χρήστης βοηθιέται από το πρόγραμμα να πετύχει την αποχή του από τις ουσίες (σωματική αποτοξίνωση). Η αποχή του είναι προϋπόθεση για να μπορέσει να προχωρήσει στην επόμενη φάση του προγράμματος.
Τη δεύτερη φάση αυτή της κύριας θεραπείας που το μέλος συμμετέχει στις δραστηριότητες του προγράμματος είτε μέσα στην κοινότητα (στα κλειστά προγράμματα) είτε σε καθημερινή βάση κάποιες ώρες (στα ανοιχτά προγράμματα).
Την τρίτη και τελική φάση της κοινωνικής επανένταξης με στόχο να υποστηρίξει το μέλος να επανενταχθεί στην κοινωνία.

Οι κύριοι φορείς που λειτουργούν στεγνά θεραπευτικά προγράμματα στην Αττική είναι:
α) το 18 ΑΝΩ που λειτουργεί κλειστό και ανοιχτό πρόγραμμα όπως και πρόγραμμα εφήβων (Συμβουλευτικός σταθμός 18 ΑΝΩ : τηλ. 210 - 3614242)
β) το ΚΕ.Θ.Ε.Α. που λειτουργεί ανοιχτό και κλειστό πρόγραμμα όπως και πρόγραμμα εφήβων (Κέντρο Ενημέρωσης : τηλ. 210 - 3800058)
γ) ο Ο.ΚΑ.ΝΑ. που λειτουργεί πρόγραμμα εφήβων  ( Μονάδα Εφήβων «Ατραπός» : τηλ. 210 - 6420453)