Αυτό το άρθρο εξηγεί μερικές απ’ τις αλλαγές στην επικοινωνία που οφείλονται στην άνοια και υποδεικνύει τρόπους με τους οποίους οικογένειες και φροντιστές μπορούν να βοηθήσουν. Περιλαμβάνει επίσης και μερικές προσωπικές χρήσιμες συμβουλές επικοινωνίας γραμμένες απ’ ένα άτομο που πάσχει από άνοια.

 Η απώλεια της ικανότητας επικοινωνίας μπορεί να είναι ένα από τα εκνευριστικότερα και δυσκολότερα προβλήματα για τα άτομα με άνοια, τις οικογένειας και τους φροντιστές  τους. Καθώς η ασθένεια εξελίσσεται, το άτομο με άνοια βιώνει μια σταδιακή μείωση της ικανότητας του να επικοινωνεί. Δυσκολεύεται  όλο και περισσότερο να εκφραστεί καθαρά και να καταλαβαίνει τι λένε οι άλλοι.

Μερικές αλλαγές στην επικοινωνία

Κάθε άτομο με άνοια είναι μοναδικό και οι δυσκολίες στη μετάδοση σκέψεων και συναισθημάτων έχει πολύ προσωπικό χαρακτήρα. Υπάρχουν πολλές αιτίες άνοιας, και η καθεμία επηρεάζει τον εγκέφαλο με διαφορετικούς τρόπους.
Μερικές αλλαγές που μπορεί να παρατηρήσετε είναι:

  1. Δυσκολία να βρει μια λέξη. Το άτομο μπορεί να πει μια λέξη που σχετίζεται αντί για τη λέξη που δεν θυμάται. 
    Μπορεί να μιλά με ευφράδεια, αλλά τα λεγόμενα του να μην βγάζουν νόημα.
  2. Ίσως να μην μπορεί να καταλάβει τι λέτε ή να κατανοεί ένα μέρος αυτών που λέτε.
  3. Έχουν επίσης επιδεινωθεί οι ικανότητες γραφής και ανάγνωσης.
  4. Μπορεί να χάσει τους συνηθισμένους τρόπους κοινωνικής συμπεριφοράς στις συζητήσεις και να διακόπτει ή να αγνοεί τον ομιλητή ή να μην απαντά όταν του μιλάνε.
  5. Μπορεί να δυσκολεύεται να εκφράσει  κατάλληλα τα συναισθήματα του.

 

Από που να αρχίσετε

Είναι σημαντικό να ελέγξετε ότι δεν έχουν επηρεασθεί η ακοή και η όραση. Τα γυαλιά ή τα ακουστικά βαρηκοΐας μπορεί να βοηθούν μερικά άτομα. Ελέγξτε ότι τα ακουστικά βαρηκοΐας λειτουργούν σωστά και τα γυαλιά καθαρίζονται τακτικά.

Να θυμάστε

Η επικοινωνία αποτελείται από τρία μέρη:
Αυτό που είναι σημαντικότερο είναι η σωματική έκφραση, το μήνυμα δηλαδή που μεταδίδουμε με εκφράσεις του προσώπου, στάση του σώματος και χειρονομίες. Πολύ μεγάλη σημασία έχει ο τόνος και η ένταση της φωνής μας. Οι λέξεις που χρησιμοποιούμε έχουν πολύ μικρότερη σημασία από τα παραπάνω
Αυτά τα  στοιχεία τονίζουν τη σημασία για το πως εμφανίζονται οι οικογένειες και φροντιστές μπροστά σ' ένα άτομο με άνοια. Αρνητική σωματική έκφραση όπως επιθετικές κινήσεις ή ακόμα αναστεναγμοί και σήκωμα των φρυδιών μπορεί να αναγνωριστούν εύκολα απ' το άτομο.

Τι να δοκιμάσετε

Στοργική προσέγγιση
Οι άνθρωποι διατηρούν τα αισθήματα και τα συναισθήματα τους μολονότι μπορεί να μην αντιλαμβάνονται τι έχει ειπωθεί, οπότε είναι σημαντικό  να  προστατεύουμε  πάντοτε  την αξιοπρέπεια και τον αυτοσεβασμό τους. Να είστε ευέλικτοι και να δίνετε πάντοτε αρκετό χρόνο για να απαντήσει το άτομο. Όπου είναι κατάλληλο, αγγίξτε το άτομο για να διατηρήσετε την προσοχή του και να εκφράζετε συναισθήματα ζεστασιάς και συμπάθειας.
Τρόποι ομιλίας
Να παραμένετε ήρεμοι και να μιλάτε μ' έναν απαλό και ειλικρινή τρόπο.

  1. Να μιλάτε με σύντομες και απλές προτάσεις, δίνοντας προσοχή μόνο σ' ένα θέμα την κάθε φορά.
  2. Να δίνετε πάντοτε αρκετό χρόνο για να γίνεται κατανοητό αυτό που είπατε.
  3. Μπορεί να βοηθήσει αν χρησιμοποιείτε κατατοπιστικά ονόματα όποτε μπορείτε, για παράδειγμα "ο γιος σου ο Γιάννης".

Σωματική επικοινωνία
Μπορεί να χρειαστεί να χρησιμοποιήσετε ορισμένες χειρονομίες και εκφράσεις του προσώπου για να γίνετε κατανοητός. Το δείξιμο ή επίδειξη μπορεί να βοηθήσει. Το άγγιγμα και το κράτημα του χεριού μπορεί να βοηθήσει για να κρατήσετε την προσοχή του ατόμου και να του δείξετε το ενδιαφέρον σας. Μ' ένα ζεστό χαμόγελο κι ένα γέλιο που θα το μοιραστείτε μαζί με το άτομο συχνά μπορείτε να δώσετε να καταλάβει περισσότερα απ' ότι με λέξεις.

Το σωστό περιβάλλον

  1. Προσπαθήστε να αποφεύγετε να υπάρχουν άλλοι θόρυβοι μέσα στο δωμάτιο όπως απ' την τηλεόραση ή ραδιόφωνο.
  2. Αν παραμείνετε ακίνητοι ενώ μιλάτε θα είναι ευκολότερο για το άλλο άτομο να παρακολουθεί αυτά που λέτε, ειδικά αν μπορεί να σας βλέπει.
  3. Η διατήρηση μιας τακτικής ρουτίνας βοηθά στην ελάττωση της σύγχυσης και βελτιώνει την επικοινωνία,
  4. Αν όλοι χρησιμοποιούν την ίδια προσέγγιση δημιουργείται πολύ λιγότερη σύγχυση. Η επανάληψη του ίδιου μηνύματος με ακριβώς τον ίδιο τρόπο είναι σημαντικό για ολόκληρη την οικογένεια και όλους τους φροντιστές.

Τι δεν πρέπει να κάνετε

  1. Μη διαφωνείτε με. το άτομο. Το μόνο που θα καταφέρετε είναι τα χειροτερέψετε τα πράγματα.
  2. Μη δίνετε διαρκώς εντολές στο άτομο.
  3. Μην του λέτε τι δεν μπορεί να κάνει. Αντί γι' αυτό πέστε του τι μπορεί να κάνει.
  4. Μην πατρονάρετε το άτομο. Ο υπεροπτικός τόνος της φωνής μπορεί να γίνει αντιληπτός ακόμη κι αν το άτομο δεν καταλαβαίνει τις λέξεις.
  5. Μην κάνετε πολλές άμεσες ερωτήσεις που βασίζονται στην καλή μνήμη.
  6. Μη μιλάτε μπροστά στο άτομο σαν να μη βρισκόταν εκεί.

 

Χρήσιμες συμβουλές απ΄ ένα άτομο με άνοια
Η Κριστιν διαγνώστηκε  ότι πάσχει από άνοια σε ηλικία 46 χρονών και μοιράστηκε ορισμένες εμπειρίες της για τρόπους με τους οποίους οικογένειες και φίλοι μπορούν να βοηθήσουν κάποιο άτομο με άνοια.

Η Κριστίν δίνει αυτές τις χρήσιμες συμβουλές για να επικοινωνείτε μ' ένα άτομο με άνοια:

  1. Δώστε μας χρόνο για να μιλήσουμε, περιμένετε μέχρι να ψάξουμε σ' αυτό το μπερδεμένο σωρό που υπάρχει στο πάτωμα του μυαλού μας για τη λέξη που θέλουμε να πούμε. Προσπαθήστε να μην τελειώνετε τις προτάσεις μας. Απλά ακούστε και μην  κάνετε να ντρεπόμαστε αν χάσουμε τον ειρμό των σκέψεων μας.
  2. Μην μας πιέζετε να κάνουμε κάτι επειδή δεν μπορούμε να σκεφτούμε ή να μιλήσουμε αρκετά γρήγορα για να σας δώσουμε να καταλάβετε αν συμφωνούμε. Προσπαθήστε να μας δίνετε χρόνο για να απαντήσουμε - για να σας δώσουμε να καταλάβετε αν πράγματι θέλουμε να το κάνουμε.
  3. Όταν θέλετε να μας μιλήσετε, σκεφτείτε κάποιον τρόπο για να το κάνετε αυτό χωρίς ερωτήσεις που μπορεί να μας πανικοβάλλουν ή να μας κάνουν να αισθανθούμε άβολα. Αν ξεχάσαμε κάτι σημαντικό που έγινε τελευταία, μην υποθέτετε ότι δεν ήταν και για μας σημαντικό. Απλά δώστε μας μια ευγενική παρότρυνση για να το θυμηθούμε - απλά μπορεί προσωρινά να 'κόλλησε' το μυαλό μας.
  4. Μην προσπαθείτε όμως πάρα πολύ για να μας βοηθήσετε να θυμηθούμε κάτι που μόλις συνέβη. Αν δεν αποτυπώθηκε ποτέ στο μυαλό μας δεν πρόκειται ποτέ να το θυμηθούμε.
  5. Αν μπορείτε, αποφεύγετε τους άλλους θορύβους μέσα στο δωμάτιο- αν η τηλεόραση είναι ανοιχτή, κλείστε τη.
  6. Αν υπάρχουν παιδιά τριγύρω να θυμάστε ότι θα μας κουράσουν πολύ γρήγορα και επίσης θα δυσκολευτούμε να συγκεντρωθούμε στη συζήτηση. Θα ήταν καλύτερα αν υπήρχε ένα παιδί τη φορά και χωρίς άλλους θορύβους στο δωμάτιο.
  7. Ίσως χρειαστούν ωτοασπίδες για μια επίσκεψη σε εμπορικό κέντρο ή άλλα μέρη με πολύ θόρυβο.